Zelfkritiek is voorwaarde voor persoonlijke groei

Ik coach inmiddels al enige tijd o.a. mensen in Persoonlijk Leiderschap en Leiderschap binnen bedrijven. Daarbij kom ik soms mensen tegen die terug blijven vallen in oud gedrag of zelfs geheel niet zien dat dingen anders kunnen. Zo overtuigd zijn ze van zichzelf. En wat dan?

Feedback als eerste stap in ontwikkeling
Waarschijnlijk ken je onderstaand groeimodel wel. In dit groeimodel is te zien dat een leertraject verschillende stappen doorloopt. Kun je daarin een stap overslaan? Haha, ik kom vaak genoeg mensen tegen die dat graag zouden willen. Maar helaas…. slechts hoogstzelden lukt dat. Om te leren / groeien, zul je door de lastige fase van bewuste onbekwaamheid moeten. No shortcuts… En dat is vervelend. Want eerst dacht je nog dat je alles goed deed. Je was immers onbewust van je onbekwaamheid. En dan komt de feedback. Of – zoals velen dat helaas ervaren – kritiek. En voor de mensen die feedback als kritiek ervaren, is dat meestal niet leuk. Sterker nog: ze voelen zich aangevallen. Overtuigd van hun eigen kunnen en hun eigen gelijk. En dan groeit er bar weinig…

Geloof je het zelf?
De waarheid bestaat niet. Als je een beetje ingelezen bent in zelfontplooiing en / of leiderschap zal dat je inmiddels bekend in de oren klinken. In mijn rol als coach zal ik dan ook nooit antwoord geven op de vraag hoe ik vind dat het moet. Ik zal dan eerder de verschillende opties doornemen en de mogelijke gevolgen van de keuzes die gemaakt kunnen worden. Aan jou de keuze. Geen goed of fout.
Maar toch…. Als het overgrote deel van de mensen – bijvoorbeeld de collega’s in je bedrijf – een bepaald beeld van iets hebben dat duidelijk afwijkt van jouw beeld. Bijvoorbeeld ten aan zien van de doelmatigheid van jouw gedrag…. wat is dan waar? En is dat dan relevant? Uiteindelijk is het van belang wat je met je gedrag wilt bereiken. En als je dat niet bereikt door jouw “andere kijk op de werkelijkheid”, zou het dan niet interessant zijn om te ontdekken wat er kan gebeuren als je daar eens anders naar probeert te kijken? Onderstaande banaan is vanuit de ene invalshoek recht maar vanuit een andere krom (ik had geen mooiere banaan voor handen)…

 

deze banaan is duidelijk krom
deze banaan is duidelijk krom

 

rechte banaan

Leuke anekdote..
Mijn dochter heeft soms eigen opvattingen over betekenis van woorden. Zo valt rijst bijvoorbeeld voor haar onder de groep “pasta”. Ze zegt dan: “Ik heb geen zin in pasta”, waarmee ze ook rijst bedoelt. Ik heb daar in het begin hele discussies met haar over gehad. Maar ja: haar waarheid is dat rijst ook pasta is. Nu ik dat weet, is dat duidelijk. Ik heb haar alleen wel verteld dat dit bij anderen voor verwarring kan zorgen. Om de eenvoudige reden dat veruit de meeste mensen rijst niet tot pasta rekenen. Helder toch? En wie had er dan gelijk? En is dat überhaupt interessant?

Stevige uitdaging…
Zo kom ik tijdens mijn werk geregeld mensen tegen die niet kunnen of willen spiegelen. Laten we dit type voor het gemak “Jan” noemen. Jan blijft vasthouden aan zijn eenzijdige manier van de werkelijkheid belichten. En waarom zou hij dat ook veranderen. Tot op heden heeft hij er – in zijn eenzijdige kijk – zelf geen hinder van ondervonden. Dus zolang Jan zijn eigen beeld kan vasthouden en zich niet bewust is dat hij daarvan hinder heeft…. kansloze missie. Stel nu dat de collega’s het “met zijn allen” anders zien? En zij wel hinder hebben van “de andere kijk”. Wat dan?

what-matters-most-is-how-you-see-yourself_1
Optie 1 is de moeilijkste en – als het lukt – de meest duurzame. Op één of andere manier zal Jan moeten “voelen” welke hinder zijn eigen kijk anderen oplevert.  Pijn is namelijk de beste motivator om in actie te komen. En die pijn is er immers. Alleen Jan “voelt” ziet hem nog niet én voelt hem nog niet. Daarvoor zijn meestal wel “harde heelmeesters” nodig. Jan vertellen dat zijn kijk “fout” is, heeft m.i. weinig zin. Laat hem inzien wat de gevolgen zijn van zijn andere kijk. Hoe? Dat is in iedere situatie anders.

horen-voelen

Optie 2 is een minder charmante en eigenlijk geen oplossing. Het is meer een noodgreep voor als optie 1 niet wil lukken. We maken daarin een keuze uit twee kwaden. Accepteren we de hinder die de groep ondervindt, of leggen we het probleem bij Jan neer. De meest eerlijke optie is m.i. om de pijn daar neer te leggen waar hij hoort: Jan zal geluk ergens anders moeten zoeken…. Groepsbelang boven individueel belang. Of in beeldspraak gezegd: de angel eruit halen. Helaas zal Jan daar waarschijnlijk weinig van leren…..

Een kleine zelfreflectie van mezelf
Ook ik heb zo mijn nukken. Ook al heb ik vaak moeite om dat direct te accepteren. Ik heb het enorme geluk dat mijn partner de moeite neemt om me te spiegelen. En ze accepteert gelukkig dat ik mijn primaire reflex om haar “kritiek” te ontkennen nog niet in de hand heb. Ik ben namelijk best overtuigd van mijn gelijk. Gelukkig ben ik zover dat ik daarna altijd mezelf afvraag: “Stel dat er een kern van waarheid in “haar kijk” zit? Wat zou dat dan betekenen?” En ze weet inmiddels dat ik er dan zelf op terugkom (en ja….. vaak zit er best wel iets interessants in “haar kijk”, haha).

Rest me om ook jou dit soort momenten te gunnen. Geniet van je onvolkomenheden, je kunt er heel veel van leren. En wees degene die de moeite neemt om eerlijk tegen je te zijn dankbaar. Roselie, bedankt 🙂

 

Marc

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.