Samenwerken met een wolf in schaapskleren

Kritiek geven, dat vinden veel mensen best lastig. Ook als je het neutrale woord “feedback” gebruikt of zelfs de term “opbouwende kritiek”, is het nog spannend. Uit angst voor conflicten, escalaties of om een relatie te beschadigen gaan we kritiek uit de weg. Nee, “we relativeren“, “geven het een plekje” of “maken we onszelf wijs dat het vast niet vaker zal voorkomen“. Meestal tegen beter weten in. Liever nog dan de confrontatie aangaan, gedragen we ons als wolf in schaapskleren.

 

wolf in schaapskleren

 

Angst is een slechte raadgever
We zijn bang om met kritiek een relatie te beschadigen en laten ons gedrag daardoor leiden. Dat komt ook voort uit het zelf niet kunnen omgaan met kritiek en ons snel (persoonlijk) aangesproken of zelfs aangevallen voelen. Uit angst om het “verkeerd te doen”.  En weet je wat heel gek is? Daardoor ga je het juist verkeerd doen! Als je focust op datgene waar je bang voor bent, is daar je energie op gericht. En waar je aandacht aan besteedt groeit. Ik moet denken aan de vergelijking met de golfsport, wanneer er een waterhindernis is. Als je erop richt om over de waterhindernis heen te slaan, is er een reëel risico dat je er juist in slaat. Je brein is namelijk bezig met de waterhindernis en richt daarop. Je leert om de hindernis volledig te negeren en je te richten op de plek waar je de bal heen wilt slaan, ongeacht wat er onderweg aan hindernissen ligt.

 

waterhindernis

 

Selffulfilling prophecy
Het ontlopen van kritiek leidt uiteindelijk tot immens slechte relaties en slecht functionerende teams. Je gaat confrontaties uit de weg en creëert een situatie waarin de schijn hoog wordt gehouden dat het best leuk is met elkaar. Kunstmatige harmonie noem ik dat. Ik moet dan altijd denken aan de “Jerry Springer show”. Daar zag je steeds situaties waarin mensen elkaar niet hebben aangesproken met als resultaat grote en heftige conflicten. Terug bij de bron zie je dan dat er in den beginne feitelijk niet eens zoveel aan de hand was. Uit angst om de relatie te schaden, werd de confrontatie uit de weg gegaan en is de relatie juist beschadigd….

 

jerry springer show

 

Conflict versus confrontatie
Als je kritiek ziet als kans om een relatie te verbeteren, wordt het al heel anders. Het is zinvol om in je in dat kader te realiseren dat een conflict iets anders is dan een confrontatie. Een conflict is een onenigheid die je met iemand hebt, ongeacht of deze wordt uitgesproken of niet. Daar komt ook de term “onderhuids conflict” vandaan. Zie het als een onderhuidse splinter. Zolang je er niet aankomt, doet deze ook niet echt pijn. Maar de splinter gaat ontsteken en het wordt alleen maar erger. op een zeker moment maak je de keuze om deze splinter uit te drukken en dat doet pijn. Dat “uitdrukken” is de confrontatie. Als je niet beter weet, zou je denken dat het “drukken” pijn doet in plaats van dat de splinter deze pijn veroorzaakt. Net zo werkt de misvatting over de confrontatie: deze veroorzaakt de pijn niet, maar maakt je ervan bewust en ruimt de oorzaak van de pijn – het conflict – uit de weg.

 

splinter

 

 

Groeien door kritiek
Kritiek is nodig om te leren, te groeien. Waarschijnlijk ken je wel het leermodel waarin de de stap “bewust onbekwaam” voorkomt. Hieronder zie je dat model. In fase 1 ben je jezelf nog niet bewust van je onbekwaamheid. Op dat moment kun je hier dus ook niet niet aan werken en ook niet van leren. Je hebt een signaal uit je omgeving nodig om je bewust te worden. Dat “signaal” is de beruchte kritiek / feedback. Kritiek stelt je dus juist in gelegenheid om jezelf te ontwikkelen en te groeien. Als je er op die manier tegenaan kunt kijken, wordt kritiek ineens iets heel anders: een kans om te leren.

 

leermodel

 

Bouw vertrouwen op
Die “andere manier van kijken” verandert natuurlijk niet meteen je gevoel over kritiek. Je bent je er nu wel bewust van, maar het is niet zomaar veranderd. Hoe transformeer je dat dan wel? Ook hier kun je bovenstaand model gebruiken. Om bekwaam te worden in het omgaan met – en geven van – kritiek, moet je vertrouwen opbouwen. Doen en ervaren dus. Ga de confrontaties aan, wetende dat de pijn naar boven zal komen en wetende dat die pijn er hoe dan ook al is. Ervaar dat de conflicten daarmee worden opgeruimd en haal daar de drijfveer en het vertrouwen uit om vaker (en vooral eerder) te confronteren.

Ik wens je veel confrontaties en steeds minder conflicten 🙂

 

Marc

4 thoughts on “Samenwerken met een wolf in schaapskleren

  1. Iemand die kritiek durft te geven, is in mijn ogen iemand die dusdanig veel vertrouwen heeft in de relatie dat hij/zij ook dit spannende contact durft aan te gaan.
    “A friend is somebody who tells you to take care of your nosehair.”

    1. Hoi Niels

      Helemaal mee eens. In de praktijk durven maar weinig mensen dat. In het opbouwen van teams creëer ik situaties waarin ik dat samen met teamleden doe en ze laat ervaren dat kritiek geven tot verbetering leidt. In dat kader leg ik ook het model van Lencioni uit.

  2. Als je als ontvanger kritiek kunt zien als ‘gratis advies’ is de ontvangst stukken makkelijker. Vooropgesteld dat de kritiek opbouwend is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.