Mooi van buiten en rot van binnen

Wat is de overeenkomst tussen de camper van een vriend van me en reorganisaties? Je raadt het al: mooi van buiten en rot van binnen. Aan de hand van het voorbeeld van de camper leg ik de link naar wat ik in de dagelijkse praktijk zie bij bedrijven. En natuurlijk geef ik je ook handvatten hoe het wel moet.

camper-vw

De oude opknapper
Mijn vriend – laten we hem voor het gemak weer Jan noemen – kocht een oude volkswagen camper. Een opknapper. Beter gezegd: hij kocht een oud volkswagenbusje waarvan hij een camper ging maken. Zoals gezegd, een opknapper, want er moest best wat aan gebeuren. Motorisch in prima staat, dat kunnen die duitsers wel. Verder had het busje best wat roest en was “kaal”. Jan is super handig en ging vol passie aan de slag. Deze bus zou de ideale camper voor hem zijn. Allereerst natuurlijk het dak repareren, want die lekte hier en daar. En daarna natuurlijk de inrichting. Jan bouwde er een mooi keukentje in met veel leuke, mooie en handige details. Jan is naast handig ook creatief en origineel. Logisch dat hij daar veel plezier aan beleefde. Naast de keuken moest er natuurlijk iets slims worden bedacht voor het zitten en slapen. Met een werkelijk geniale zelfbedachte constructie werd de bed-/bank-constructie in elkaar gezet. En natuurlijk werd de binnenkant van de bus mooi aangekleed. Het resultaat? Een zelfgemaakte en bedachte camper om je vingers bij af te likken. Dus… lekker ermee op vakantie.

tente combi

Gedesillusioneerd
In de praktijk kwam Jan er echter al snel achter dat de klussen die hij had gedaan goed werkten. De keuken, de bedbank, de handige snufjes. De camper was precies wat hij zich ervan had voorgesteld. Tot zover een blije en gelukkige Jan. Echter hij bleek toch minder handig keuzes gemaakt te hebben. Onderhuids was er van alles aan de hand met zijn nieuwe liefde. Bij de eerste bui kreeg hij natte voete. En de auto vertoonde toch ook wel wat kuren in het gebruik. Eigenlijk was Jan in de vakantie drukker met zijn huisje rijdend te houden dan met het genieten ervan. Thuisgekomen (gelukkig…) werd de auto toch maar eens door een professional onder de loupe genomen. Helaas bleek er zoveel mis met de auto dat de herstelkosten te hoog zijn. Jan was een illusie armer.

chassis rot

Naïef
Best naïef van Jan, toch? Wie gaat er nu een busje helemaal mooi maken zonder zich ervan te overtuigen dat “de basis” goed is. Nou, Jan dus. En hij is lang niet de enige.  En bij Jan gaat het “maar” om een camper. Hoe zou het dan gaan bij de bedrijven waar ik kom? Ik zie intelligente, ervaren managers dag in dag uit bezig met hetzelfde. Poetsen aan de buitenkant. Roestplekken? Even een schuurpapiertje erover en een lik verf. Zo, dat ziet er weer goed uit. Maar je kunt er vergif op nemen dat in no time die roest er weer doorheen komt. Weer schuren en een lik verf erover? Het gebeurt. Echt. En ik denk dat jij die voorbeelden ook wel kent. Vanuit je omgeving. Want jij doet zoiets natuurlijk niet. Jij niet…

noverox

Symptoombestrijding
Op deze manier repareren of reorganiseren zorgt hooguit voor korte duur voor verbetering. Wat mij betreft zijn zeker 90% van de reorganisaties die ik tegenkom symptoombestrijding. Dat betekent korte termijn denken en brandjes blussen. En dat kan best zinvol zijn. Als je bewust ergens een tijdelijk lapmiddel op aanbrengt – in de wetenschap dus dat het alleen “for the time being” wat verlichting zal brengen – kan dat een heel goede keuze zijn. Maar doe je dat echt bewust dan? Of hoop je  – tegen beter weten in –  dat dit lapmiddel het wel langer volhoudt. En wat is de prijs die je voor die illusie betaalt? De lange termijn schade wordt daardoor vrijwel altijd alleen maar groter. Met als gevolg dat reparatie niet meer mogelijk of zinvol is. Met het aanbrengen van de lapmiddelen wordt over het algemeen de schade “onder de kap” alleen maar groter.

bezieling

Transformeren = duurzaam verbeteren
Voor een duurzame, blijvende verbetering zul je het anders moeten aanpakken. Er zijn verschillende modellen aan de hand waarvan ik dat duidelijk kan maken. Je kunt de Golden Circle van Simon Sinek gebruiken, de Logische Niveaus van NLP, Seven Habits van Stephen Covey of – en dat heeft natuurlijk mijn voorkeur – mijn eigen model. Uiteindelijk gaat het erom dat een probleem niet kan worden opgelost op het niveau waar het wordt waargenomen. Ik zal je een voorbeeld uit mijn praktijk geven.
Ik heb een manager – laten we hem Piet noemen – gecoacht die veel onderhuidse problemen in zijn team had. Mensen deden niet wat er van ze verwacht werd en hadden dubbele agenda’s. In het kader van symptoombestrijding was Piet op zoek naar een “tool” waarmee hij de mensen in het gareel kon krijgen. Zweep erover en scherpe directieve aansturing dus? Hij was immers de baas!
Als het goed is (mag ik hopen…) voel je ergens wel aan dat dit het echte probleem niet oplost. Hooguit zullen mensen kortstondig doen wat hij zegt. Maar wat als hij de teugels tzt laat vieren. Of wanneer hij er niet is? En hoe lang denk je dat zijn mensen dit volhouden. Hij zou afstevenen op een hoog verloop en ziekteverzuim. En dat voelde Piet ergens ook wel aan. Hoe dan wel?
Er lag iets anders ten grondslag aan de waarneembare symptomen. Er was langere tijd zwalkend beleid geweest. Een enkeling binnen de organisatie leek bovendien boven de wet te staan; hij kon overigens ook erg goed met Piet opschieten. De medewerkers voelden zich niet gehoord en serieus genomen. Bovendien waren zij het vertrouwen kwijt in Piet.
In dit geval moesten er bij Piet “beperkende overtuigingen” worden getransformeerd. Hij was zich tot voor kort niet bewust dat zijn gedrag ten grondslag lag aan de bedrijfscultuur zoals die was ontstaan. Ik schreef al eerder over voorbeeldgedrag. Ook hij had een dubbele agenda en hield zich vaak niet aan afspraken (zoals: daar kom ik volgende week op terug; zoek ik voor je uit..). Verder spittend bleek dat hij grote angst had voor confrontaties. Die ging hij koste wat kost uit de weg. Een confrontatie stond voor hem gelijk aan het beschadigen van een relatie. En goede onderlinge relaties zijn van groot belang voor een succesvol team. In deze overtuiging schuilde o.a. het probleem van Piet.

wijzen

Transformeren heeft (helaas) tijd nodig
Ik wil een baby!” riep de baas. “Maar… het duurt negen maanden voordat een moeder een kind ter wereld kan brengen” “In dat geval” reageerde de baas “regel negen moeders voor me“. Iedereen begrijpt dat je ook met negen moeders geen kind binnen een maand ter wereld kan brengen. Een zwangerschap is een proces dat zijn tijd nodig heeft. Dat geldt ook voor transformaties. Het transformeren van inzichten (zowel persoonlijk als in teams) heeft tijd nodig. De ingesleten patronen hebben ook tijd gevergd en zitten diep. En het inslijten van nieuwe gewoontes heeft ook tijd nodig. Herken je dit: je weet dat je iets anders moet doen, maar het lukt je niet om de gewoonte te veranderen. Denk aan stoppen met roken, of gaan sporten, of gezonder eten. Dat zijn heel praktische voorbeelden die iedereen wel kent. En werkgerelateerd bijvoorbeeld beter plannen of prioriteiten stellen. Beter voor jezelf opkomen. Meer aandacht voor het personeel. Ga zo maar verder.

zwanger

Faciliteer jezelf en je team
Bij nagenoeg iedere transformatie is een kracht van buiten nodig. Als je het zonder hulp kon, had je het immers al gedaan toch? Ik begeleid dagelijks teams, de teamleiders en teamleden. En toch durf ik te zeggen dat ik ze niet duurzaam kan veranderen. Dat kunnen ze alleen zelf doen. Want een transformatie komt van binnenuit. Net als de motivatie om te transformeren. Ik kan je wel helpen om de motivatie te vinden door je bewust te laten worden van wat je nu eigenlijk doet en wat dat voor gevolgen heeft. Het is van groot belang dat je jezelf een eerlijk beeld vormt van de toekomst: hoe ziet deze eruit als ik niets verander? En als je dat niet wilt? Dan mag je die pijn gebruiken om in actie te komen en zelf te transformeren. De kans is groot dat je daarbij vanuit die pijn wel bereid bent om hulp te aanvaarden. Laten we daar eens over van gedachten wisselen.

 

Ik wens je een fijne vakantie. En na de vakantie… ga je het allemaal anders doen 🙂

 

Marc

 

 

5 thoughts on “Mooi van buiten en rot van binnen

  1. Een originele analogie die aanzet tot nadenken. Ik denk dat leiderschap begint met het maken van een principiële keuze: kies ik voor integriteit als uitgangspunt bij alles wat ik doe? Integriteit is de moeder van allerlei deugden zoals betrouwbaarheid, geloofwaardigheid en authenticiteit en de basis voor zoiets waardevols als vriendschap. De andere keuze is het hiermee niet zo nauw te nemen. Verleidelijk misschien ook als dit betekent dat het snelle, vaak materiele, winst op kan leveren. In die zin vereist de keuze voor integriteit ook een zekere moed, weerstand bieden aan deze verleidingen. Nooit treffender verwoord dan in de speech van Al Pacino uit de film Scent of a Woman*. De oude, blinde kolonel die, terugkijkend op zijn leven, op alle kruispunten van zijn leven wist wat de goed keuze was, maar die nooit maakte. Waarom? Omdat het te verdomde moeilijk was.

    In het bedrijfsleven betekent die andere keuze dat je kan besluiten ‘het spel mee te spelen’. De boodschap van het (ooit?) populaire boek ‘Hoe wordt ik een rat?’ De tips en trucs om te overleven in een wereld die niet eerlijk is, leg je er maar bij neer. Doe maar mee, wees sluwer dan de ander. De keuze voor integriteit betekent hier dat je naar eer en geweten, te goeder trouw, je best doet. Jezelf niet verloochend ook. Het is de superieure keuze, voorwaardelijk ook om tot (persoonlijk) leiderschap te komen. De enige manier waarop je mensen in een mindset kunt krijgen om vanuit zichzelf een stap harder te lopen. Om wie jij bent en waar jij voor staat. Als je op die manier een team of een organisatie achter je weet te krijgen kun je tot grootse prestaties komen. Zoals het doorvoeren van een noodzakelijke verandering bijvoorbeeld. Bovendien, in een sfeer van vertrouwen en openheid, wordt werken leuk. Een wereld van verschil.

    Wie hulp zoekt bij het ontwikkelen van leiderschap (omdat die verandering maar niet lukken wil) heeft een uitdaging als ooit de verkeerde principiële keuze gemaakt is. Hoe is het ook weer? ‘Vertrouwen komt te voet en gaat te paard’. Je team maandag bij elkaar roepen en verklaren dat je hebt besloten vanaf nu eerlijk en betrouwbaar te zijn… Dan worden het inderdaad de lapmiddelen, de cosmetische ingrepen, terwijl de onderliggende roest blijft. Wie de echte omslag bij zichzelf durft te maken, zal geduld moeten hebben. Het vertrouwen komt immers te voet.

    * link video: https://youtu.be/cXfeTBXO-So

    1. Hey Sjoerd,

      Bedankt voor je mooie, open en waardevolle aanvulling. Ik weet dat je door schade en schande wijs bent geworden en hoop oprecht dat het je inmiddels meer positieve ervaringen hebt.

      Marc

  2. Hoi Marc,

    Ik ben en blijf positief. Daarom zeg ik ook dat de keuze voor integriteit een superieure keuze is. Het levert uiteindelijk veel meer op. Soms zien mensen dat pas als ze ouder worden, bezinnen en ‘verleerde keuzes’ op hen af kunnen komen. Om effectief te zijn is het wel goed je te realiseren dat veel mensen integriteit niet zo belangrijk vinden. Niet om negatief te zijn, maar om niet naïef te zijn en tot betere resultaten te komen.

    Sjoerd

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.