De enige die jou boos kan maken…. ben jij zelf

“de emotie is altijd van jezelf”

Wat denk je als je de titel van dit bericht leest? “Echt niet, want … maakt me zo boos!” Je kunt vast wel wat situaties bedenken waarin iemand je boos heeft gemaakt. Of verdrietig. Of blij. Of teleurgesteld. Toch klopt dat niet. Niemand is namelijk verantwoordelijk voor die emoties. Behalve jij zelf.

In ieder situatie kun je een onderscheid maken tussen enerzijds de feitelijke gebeurtenis en anderzijds de emotie / beleving / het gevoel dat je daarbij krijgt. Haal je eens een situatie voor de geest die je boos heeft gemaakt (of beter gezegd dus: waarover je jezelf boos hebt gemaakt) en waarvan je later dacht: ach…. zo erg was het niet. Of een situatie die jou boos maakte en een ander niet (die zei bijvoorbeeld tegen je: “Wind je er toch niet over op”). Dit zijn voorbeelden waaruit blijkt dat de feitelijke situatie je niet boos maakt. Je bent het zelf die bepaalt (vaak in eerste instantie onbewust) welke beleving je daarbij hebt.

Er zijn verschillende stromingen die gebruik maken van dit gegeven en je erbij helpen om anders om te gaan met jouw emoties. Daarbij is het van essentieel belang dat je zelf ook daadwerkelijk anders wilt omgaan met jouw beleving van de werkelijkheid én dat je accepteert dat de verantwoording hiervoor bij jezelf ligt. Jij kunt ervoor kiezen om datgene dat er om je heen gebeurt anders te beleven.

De Amerikaanse psychiater Aaron T. Beck beschreef in de jaren zestig de Cognitieve Therapie. Hij ging daarin zelfs zo ver dat hij oude emoties (“naar binnen geslagen woede”) opnieuw liet beleven en verwerken vanuit nieuwe inzichten. Hij ging daarbij uit van het verkrijgen van inzichten in onbewuste emoties en drijfveren. Hij sloot daarbij aan bij de Rationeel-Emotieve Therapie die is ontwikkeld door Albert Ellis en baseert de hele benadering op de overtuiging dat het niet de gebeurtenissen zelf zijn die een mens negatieve gevoelens bezorgen en daardoor een bepaald gedragspatroon, maar de gekleurde bril waardoor hij de dingen ziet. Door deze ‘disfunctionele’ gedachten om te buigen en te leren gebeurtenissen anders te interpreteren komt er een objectievere kijk op de eigen gevoelens en waarnemingen, en kunnen negatieve gevoelens verdwijnen waardoor ook het gedrag verandert. De nieuwste ontwikkeling hierin heet Mindfulness Based Cognitieve Therapie (MBCT)

Ook Steven Covey schrijft in zijn boek “De zeven eigenschappen van effectief leiderschap”  (“The seven habits of highly effective people”) over een paradigma wisseling. Hij gebruikt de term paradigma voor referentiekader en omschrijft wat het je kan opleveren om dezelfde situatie te bekijken vanuit een ander referentiekader. Je ziet ineens andere “feiten”, een andere “waarheid”. Vanuit die waarneming kun je ook andere keuzes maken. Niet alleen in de daadwerkelijke reactie, maar in eerste instantie in de beleving die je bij die gebeurtenis hebt.

Vanuit Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) zijn er meerdere vooronderstellingen die hierbij aansluiten. Ik noem er vier de je kunnen helpen om anders met jouw emoties om te gaan:

1. De kaart is niet het gebied

Net zoals de kaart van Amsterdam niet het werkelijke Amsterdam is zo is het ook met de wereld die wij waarnemen. Om met de complexe werkelijkheid te kunnen omgaan creëren we een vereenvoudigde versie van de werkelijkheid: Ons model van de wereld, onze eigen kaart. Zo begrijpen we de werkelijkheid allemaal op onze eigen manier. Onze kijk op de werkelijkheid, en onze waarneming is dus niet hoe het echt is.
Ga op zoek naar andere meningen en ideeën. Laat anderen jou een kijkje geven op hun kaart. Zoek daarbij naar mensen die een duidelijke eigen mening hebben (anders dan de jouwe) en die daarin eerlijk durven te zijn!

2. Iedereen heeft de leiding over zijn geest en daarom over zijn resultaten

Als we onze gedachten onder controle hebben, controleren we ook ons gedrag en zijn we dus verantwoordelijk voor onze resultaten. Je kunt er dus voor kiezen om anders met dezelfde situatie om te gaan, dus ook om andere emoties bij dezelfde situaties te ervaren.
Ken je het advies nog: “Tel eerst eens even tot tien”? Dit helpt je om niet vanuit een primaire beleving te reageren. Als die primaire beleving is afgekoeld, zie je de situatie vaak veel helderder en kun je andere keuzes maken.

3. Je hebt altijd een andere keuze

Wanneer je je bewust wordt van de keuzes die je hebt gemaakt, kun je opnieuw vaststellen of het nog steeds de beste keus is die je beschikbaar hebt. Je hebt elk moment de vrijheid om een andere keus te maken.
Maak er een gewoonte van om met jezelf (of beter nog: met iemand in je omgeving die eerlijk tegen je durft te zijn) terug te kijken op jouw handelen en jouw emoties. Probeer andere inzichten te krijgen en beter keuzes te maken.

De emoties zijn dus altijd van jezelf. En…… dat is lang niet altijd verkeerd. Sterker nog: zonder emoties zijn we robots, is het leven oppervlakkig en saai. Niks aan. Soms is het heerlijk om even lekker boos te zijn. Of verdrietig. Of teleurgesteld. Of natuurlijk blij of enthousiast. Laten we vooral de positieve emoties niet vergeten. Emoties zijn van wezenlijk belang om te leven. Echt te leven (in plaats van overleven). Het zou alleen wel fijn zijn als die emoties ook passen bij wat er daadwerkelijk gebeurt en niet uit een “oude opgekropte emotie” komen. En als je er niet in blijft hangen.

Oh ja: ik had vier vooronderstellingen beloofd (voor de oplettende lezer), hierbij dan de vierde:

4. Falen bestaat niet, er is alleen feedback
Je hebt fouten nodig om te leren. Fouten maken leidt tot ongewenste resultaten, maar vaak ook tot iets nieuws. Door deze fouten niet te zien als “falen”, maar “feedback”  waarmee je kunt evalueren hoe je tot ongewenste resultaten bent gekomen en inzicht krijgt in hoe je tot gewenste resultaten kunt komen.
Word dus niet boos op jezelf als je toch boos wordt om iets waar je achteraf niet boos om had willen worden (heb je hem nog?). Probeer je eigen reactie te begrijpen. Op dat moment heb je voor jou de beste keuze gemaakt. De volgende keer kun je het anders doen. Als je dat wilt.

Hou van jezelf. Koester je emoties en geniet daar van. Neem afscheid van de emoties die je in de weg zitten. Dat kan. Dat kan als je dat echt wilt.

Zonder emoties is het leven als een robot

Marc

16 thoughts on “De enige die jou boos kan maken…. ben jij zelf

  1. Dag Nick,

    Bedankt voor je oprechte reactie. Iedereen heeft recht op zijn eigen mening en die respecteer ik. Daarom heb ik er ook voor gekozen om jouw reactie te plaatsen onder mijn artikel.

    Ik weet dat datgene ik hier heb geschreven in ieder geval voor mij heeft gewerkt en dat nog steeds doet.

    Ik ben erg benieuwd naar een toelichting van jouw kant waarom dit voor jou niet zo werkt. Ik hoop dat je deze met mij (en de lezers van mijn Blog) wilt delen.

    Marc

    1. Marc helemaal super! Deze uitspraak staat ergens in een boek over jongeren en hun gedrag. Toen i k deze uitsprak las zag ik dat het paste bij de manier waarop Jezus naar ons kijkt. Wij zijn zelf verantwoordelijk. Ik leef nu anders en heb dit al vele malen met ouders en anderen gedeeld. Het geeft je de regie terug! Super!

  2. Beste Marc,

    Ik ben het gedeeltelijk met je eens. Naar mijn mening is dit een gedeelte van verantwoording nemen over jezelf. Vooral over je gedachten en de daaruit voortkomende gedragingen. Echter is het ook van belang verantwoording te nemen over je emoties.

    Je hebt het over een bril, een waarneming die je ook anders kan interpreteren. Dat klopt, alleen is dit op rationeel niveau. Op het moment dat iemand zich bijvoorbeeld afgewezen voelt doordat een vriend 3 dagen niet antwoord op zijn/haar sms, kun je op rationeel vlak allerlei redenen bedenken (RET model; of 4 G’s schema Gebeurtenis / Gedachten/ Gevoel/ Gedrag (cognitieve therapie) wat hier redenen voor zou kunnen zijn. Maar zorgt dat er voor dat het gevoel weg is? Ik denk van niet.
    Terecht heb je het over oude pijn (ofwel emoties). Wanneer weet je of je te maken hebt met oude pijn? Er is een simpel antwoord op en dat is namelijk: reageer je TE heftig naar gelang de situatie? Zo ja, dan is het altijd oude pijn. En opvallend is dat iedereen van zichzelf weet als je overdreven reageert.

    Maar goed dan weten we dus wanneer het oude pijn is, we weten dat we er anders naar kunnen kijken, we nemen verantwoording over ons gedrag…..maar voelen we ons dan anders?

    Naar mijn mening ligt het antwoord, te werken op emotioneel vlak, of soms zelfs energetisch vlak. Emoties (komen altijd voort uit oude pijn) zijn meestal sterker dan gedachten. Dus mijn kanttekening is dat je 1 belangrijke kant absoluut goed neerzet EN 1 belangrijke kant die essentieel is niet benoemt.
    En dat deel is relevant voor in je gevoel komen; helen van oude pijn, oud gedrag ombuigen en jezelf rationeel laten ondersteunen door gezonde gedachten.

    Ik geniet van het lezen van je artikelen, het inspireert me.

    Roselie

  3. Dag Roselie,

    Bedankt voor je kritische aanvulling.

    Natuurlijk ben ik het met je eens dat je in veel gevallen niet zomaar even je gevoel kan weg-rationaliseren (als ik dat zo mag vertalen). Voor sommige relatief eenvoudige emoties / gevoelens kan dat mijns inziens wel. Sterker nog: daar heb ik persoonlijk ervaring mee. Dat is natuurlijk ook voor een groot deel afhankelijk van jezelf: hoe sterk sta je van nature in je schoenen en in welke mate heb je het vermogen echt diep in jezelf te kijken en kritisch te zijn.

    Ik heb daarbij de afgelopen jaren hulp gezocht en geaccepteerd. Ook dat is een onderdeel van verantwoordelijkheid nemen en keuzes maken. En ik ga daarbij zeker nog meer hulp vinden. Ik kijk er bijvoorbeeld ook naar uit om bij jouw praktijk (http://www.heeldetijd.nl) binnenkort nog beter in contact te komen met mijn diep liggende gevoelens en emoties.

    Ik wil iedereen aanraden om – naast zelf verantwoording nemen, kritisch naar jezelf kijken en keuzes maken – te blijven werken aan zijn / haar persoonlijke ontwikkeling door ook professionele ondersteuning te zoeken en aanvaarden.

    Ik ben trots dat jij met jouw achtergrond geïnspireerd wordt door mijn artikelen.

    Marc

  4. Dank je wel voor de reminder Marc. Ik zou er nog wat aan toe willen voegen. Ten eerste is het handig om te starten met naar jezelf kijken en je bewust te worden welke situaties zo’n emotionele of automatische reactie veroorzaken. Ten tweede zou ik willen toevoegen: geef niet op! Begin gewoon weer overnieuw als je ondanks ‘tot tien tellen’ of drie keer ademhalen toch uit je slof schiet of in je slachtofferrol stapt. Sta er even bij stil, ruim je puin op en begin gewoon weer opnieuw. En heb begrip voor de ander die hetzelfde leerproces doormaakt…
    groet,
    Roelande

    1. Dag Saskia,

      Bedankt voor je compliment 🙂

      Op welke groep kijk je op LinkedIn? En waar zou je mijn blog wel / niet verwachten?

      Ik wilde jouw profiel bekijken op LinkedIn, maar kon je niet vinden 🙁

      Marc

  5. Bedankt voor de felicitatie. Ik ben inderdaad mijn baan kwijtgeraakt
    en ben blij dat de “kwellingen” voorbij zijn. Het had niets te maken
    met de verantwoordelijkheden en de werkzaamheden die waren
    leuk, anders hou je het geen 16 jaar vol. Nee het was de narcistische
    houding van een “gek” die het feest bedierf. Ik voel me bevrijd met een heleboel onzekerheden!

      1. Beste Marc,
        Het werk paste uitstekend, er is met het aantreden van een nieuwe Directie in 2002 een bedrijfscultuur ontstaan van “Patron en Garcon”
        als je begrijpt wat ik bedoel. Maar dat terzijde ik vind je blog verheldererend en ik maak mezelf dan ook niet langer boos!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.