Bouwen op drijfzand

Je hoeft geen bouwkundige te zijn om te weten dat je op drijfzand geen gebouw neer kunt zetten en zeker niet als je de hoogte in wilt. Je hebt daarvoor een goede en stabiele fundering nodig. Datzelfde geldt voor het bouwen van succesvolle teams. In dit artikel lees je hoe je een goed renderend team vanaf de fundering opbouwt.

Barsten in het team
Teams die niet of onvoldoende succesvol zijn, zijn geen uitzondering op dit moment. Bedrijven moeten scherper dan tevoren acteren in een markt die snel verandert. En dat vraagt nogal wat van de teams binnen dat bedrijf, van directieteam tot aan de operationele teams op de werkvloer. Die scherpte brengt steeds meer en duidelijker zicht op de barsten en scheuren die in de teams net onder de oppervlakte zitten en brengt deze scheuren aan het licht. En dan? Dan is menigeen geneigd om die scheuren te gaan repareren. Beetje vulmiddel erin en plamuren en je zier er niks van. Voorlopig dan. Want de oorzaak van de scheuren is niet weggenomen. Gelijksoortige reparaties hebben ook geen zin (hooguit tijdelijk) bij het repareren van barsten in het team.

scheuren in muren

Oorzaken van slecht presterende teams
Het heeft dus weinig zin om symptomen te bestrijden tenzij je voor de korte termijn wilt dat de schade (die nog steeds aanwezig is) onzichtbaar is. Laat dat dan wel een bewuste keuze zijn in de wetenschap dat er feitelijk niets is opgelost. Slechte prestaties zijn dus een symptoom van iets anders. We gaan de diepte in, tot aan de bron. Het niet behalen van resultaten is een direct gevolg van het niet nemen (of afschuiven) van verantwoordelijkheden. Daar ligt weer aan ten grondslag dat mensen zich niet verbonden voelen met het gemeenschappelijke doel (maar eerder bezig zijn met hun persoonlijke doel: eilandencultuur). Dat komt weer doordat ze niet hun (daadwerkelijke) mening hebben mogen (of durven) geven bij het totstandkomen van de doelen. Als diepste oorzaak ligt het gebrek aan vertrouwen / basisveiligheid uiteindelijk aan de basis van alle problemen. Is er geen of onvoldoende vertrouwen, dan is je team gebouwd op drijfzand. Patrick Lencioni heeft deze lagen verwoord in zijn boek “De 5 frustraties van teamwork” en visueel gemaakt in onderstaand model. Kijk hier voor een uitgebreide toelichting

Lencioni teamwork

Goede renderend versus succesvol
Ik gebruik bewust de term “renderend” in plaats van “succesvol”. Het is namelijk best mogelijk om een team tijdelijk goed te laten presteren zonder het van de bodem goed op te bouwen. Het laatste eruit persen. Zie het als de muur die je plamuurt en die er daarmee best goed uitziet. Het team is dan even “succesvol”. Echter het lange termijn rendement (= efficiënt & effectief) behaal je daarmee niet. Je blijft namelijk onevenredig veel moeten investeren in het oplappen van de schade die onderhuids alleen maar groter wordt. En uiteindelijk is het team letterlijk en figuurlijk uitgeput en uitgenut.

wegpoetsen

Bouwen aan het fundament
Ik onderscheid twee situaties: bouw je een nieuw team van scratch op of renoveer je een beschadigd team?

Een nieuw team opbouwen
In het eerste geval is het raadzaam om een goede start te maken. Niet meteen aan de slag, maar een goede investering van elkaar leren kennen (persoonlijkheid, drijfveren, wie ben je, waar word je blij van, etc..): op persoonsniveau verbinden dus. Bepaal ook de “spelregels”. Hoe gaan we met elkaar om? Welke kernwaarden vinden we belangrijk. En commiteren we ons daaraan? Vervolgens is het van essentieel belang dat het gemeenschappelijk doel wordt bepaald en dat men daar iets van mag vinden. Je bouwt aan de tweede laag van de piramide. Zoek de discussie op! Prik door tot je bij de kern van een mening bent. Vraag door! En laat zelf ook het achterste van je tong zien. Want openheid begint bij het zelf doen. Maak dan de keuze voor het doel (de doelen) en laat eenieder zich daaraan in bijzijn van de groep hardop commiteren. Eén voor één. Proef je nog twijfel? Sta daar dan bij stil. Pas dan ga je taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden met elkaar bespreken. En dat is veel meer dan alleen een papieren document.

teambuilding

Een beschadigd team herstellen
Feitelijk is het herstellen van een beschadigd team (of een team met achterstallig onderhoud) in theorie niet veel anders. In de praktijk zal dit echter een stuk weerbarstiger zijn. Vergelijk ook dit met het beschadigde gebouw. Nieuwbouw is soms voordeliger en eenvoudiger. Ook hier start je met de fundering. De uitdaging zit erin dat er dan wel al een gebouw op staat. In het geval van het team begin je met het winnen van vertrouwen. Reken erop dat de “zittende leider” daarbij vrijwel zeker hulp van buitenaf nodig heeft. Einstein zei al: “Je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt“. En helaas zul je dan moeten constateren dat de scheuren zijn ontstaan onder de “zittend leider”. Daar ligt overigens geen SCHULD. Het gaat meer om oorzaak en gevolg (NLP: er is geen falen – alleen feedback). De start van het herstelwerk is zeer intensief. eenieder moet gehoord worden en de frustraties moeten geventileerd worden. Wist je dat frustratie en passie dezelfde energie is? Frustratie ontstaat namelijk alleen als de passie die eronder ligt niet heeft kunnen manifesteren. Dus om de passie weer aan te wakkeren, zul je eerst de frustraties eruit moeten laten.

funderingsherstel

Bij het herstellen van een beschadigd team moet je je goed realiseren dat een nieuw evenwicht erg breekbaar is. Mensen zijn in dit stadium nog sceptisch en je hebt nog geen credits opgebouwd. Er hoeft maar iets fout te gaan en je bent “terug bij af”. En de kans dat je dan weer een keer kunt opstarten wordt steeds kleiner. Zie het als het aanbrengen van een tijdelijke steun onder de slechte fundering. Als die steun wegschiet, kun je je voorstellen dat dat een behoorlijke schade aan het gebouw toebrengt. In een vorig artikel schreef ik al over vertrouwen. Lees die eens goed door. Met name de congruentie en consistentie zijn de risicogebieden.

Ik vind niets mooier dan beschadigde teams herstellen. Waarom? Omdat je een enorme winst kunt boeken. Ik kom bij teams die al meer dan tien jaar met elkaar samenwerken en ergens onderweg gestopt zijn met het echte teamwerk. Mensen zijn niet meer verbonden en communiceren niet meer met elkaar. Ja… ze praten wel… maar ze communiceren niet. Als een dergelijk team elkaar weer vindt, VOEL ik de zucht van verlichting en VOEL ik de energie weer stromen. Terug naar de basis en weer gewoon SAMEN werken. Daar doe ik het voor en daar word ik nu blij van!

 

Ik wens je een goed fundament!

Marc

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.